Font Size

SCREEN

Profile

Layout

Menu Style

Cpanel

Mape puta


Razumljivo je da se u crnogorskoj javnosti sa interesovanjem prate izjave evropskih zvaničnika uoči Samita lidera 27 država članica Evropske unije. U centru pažnje je mogućnost dobijanja datuma za početak pristupnih pregovora, što bi označilo relativno novu poziciju Crne Gore u mapi puta prema Evropskoj uniji. Da bi se to dogodilo najviše evropske institucije treba prethodno da ocijene napredak koji je crnogorska država ostvarila u prethodnom periodu. U prethodno saopštenim uslovima centralno mjesto zauzima zahtjev za odlučniju borbu protiv korupcije i organizovanog kriminala, odnosno ozbiljno izgrađivanje pravne države.

Ima se utisak da u domaćoj javnosti s tim u vezi postoje tri škole mišljenja.

Prva dolazi iz vladajućih krugova i svodi se na sledeće: crnogorska vlast je ispunila sve zadatke, uključujući i one u oblasti borbe protiv korupcije i krimnala, pa zato zemlja zaslužuje da sjutra u Briselu dobije prelaznu ocjenu.

Drugo domaće raspoloženje se izražava ocjenom da ništa ili veoma malo je urađeno na planu borbe protiv korupcije, koja ostaje osnovna bolest društva. Zato, po ovom mišljenju, Crna Gora ne treba da dobije zeleno svjetlo, jer bi to, između ostalog, bio podstrek nosiocima i zaštitnicima korupcije i organizovanog kriminala da nastave po starom.

Treće mišljenje se svodi na konstataciju da suštinski ništa nije urađeno na suzbijanju korupcije koja je u međuvremenu javno potvrđena novim, mučnim aferama ali da je dobijanje datuma pregovora objektivno interes Crne Gore u ovom trenutku. Ovaj stav zvuči kontradiktorno, ali njegova logika se oslanja na pragmatizam, jer će navodno budući pregovarački proces oštrije zahtijevati poštovanje evropskih normi u crnogorskoj državi. U diplomatiji bi vjerovatno rekli da se radi o kreativnoj kontradikciji. Ne znam kojem od iznesenih mišljena je sklon čitalac koji upravo čita ove redove.

Vjerovatno će sjutra u Briselu prevladati ovaj treći pristup, sveden na davanje zelenog svjetla za početak pregovora uz nova uslovljavanja, sa novim rokovima itd. Upravo dok se sastavljaju ovi redovi, čujemo i novu vijest da bi u narednim izvještajima o Crnoj Gori obavezno bio konsultovan i Evropol, odnosno Evropska agencija za suzbijanja kriminala. Uostalom, sačekajmo odluku i novo izdanje evropske mape puta, koja je bi trebalo da bude glavni crnogorski vodič. Većina građana još uvijek smatra da se treba držati te mape, pa i u slučaju da neka mjesta na njoj nijesu dovoljno jasno označena.

Podsjećamo čitaoce da će se narednih dana u Briselu dominantno raspravljati o jednoj dugoj mapi. U pitanju je mapa puta Evropske unije. Radi se o novoj fazi u razvoju Evropske unije, koja zahtijeva nove istorijske izbore. Podsjećamo da je poslije dva svjetska rata koji su nastali na evropskom kontinentu Evropljane ujedinio ugalj i čelik. Naime, u Parizu je 1951. godine šest evropskih zemalja potpisalo Ugovor o osnivanju Evropske zajednice za ugalj i čelik. Tako je počeo istorijski proces evropske integracije. Dominantno ekonomska dimenzija evropske zajednice je prije dvije decenije nagrađena kvalitetno novim skokom koji je označio početak monetarnog saveza. Tako je nastao euro. Danas se euro-zona nalazi u ozbiljnoj krizi koja zahtijeva nova preispitivanja. Ekonomska i monetarna dimenzija nijesu dovoljne. Drugim riječima, nametnulo se logično pitanje kako zaštiti jedinu valutu na svijetu (euro) bez države. Evropska unija nije država, već savez država koje su samo jedan, i to manji dio svog suvereniteta prenijeli na zajedničake evropske institucije.

Kriza eura otvara vrata evropskom federalizmu ili formiranju neke vrste Sjedinjenih Evropskih Država?

Teško je to sa izvješnošću tvrditi u ovom trenutku. Ali, postaje sve izvjesnije da su neophodne ozbiljne institucionalne promjene u EU ukoliko se još namjerava spasavati euro i na racionalan način upravljati zajedničkim evropskim poslovima.Zato se danas pokreću mnogi predlozi koji su se do juče smatrali „politički nekorektnim”. Recimo otvoreno se govori o predsjednika EU koji bi bio izabran neposrednim glasanjem u zemljama članicama, zatim o formiranju zajedničkog ministarstva finansija itd. Sve to, razumije se, neće ići lako. Još uvijek se vode polemike da li u slučaju velikih problema u pojedinačnim zemljama treba reagovati solidarno ili da svako plati svoje greške. Neki podjećaju da „na 'Titaniku' ni putnici koji su imali kabinu prve klase nijesu izbjegli zajedničku katasrofu”. Ukratko, evropska kriza kao šansa za nove strateške izbore. Zato se i graži nova mapa puta. Traži se na ozbiljan i odgovoran način. Zato će se i naći.

Dobro bi bilo da se povodom naše mape puta, koja čini tačku na onoj velikoj, pokažemo ozbiljni i odgovorni.