Font Size

SCREEN

Profile

Layout

Menu Style

Cpanel

Uzroci krize


Više poznatih svjetskih listova prenijelo je najnoviju analizu Moizesa Naima u kojoj se kritički osvrće na neke uzroke evropske krize. Podsjećamo da je Moizes Naim jedan od najpoznatijih savremenih analitičara u svijetu, a da je njegova veoma neprijatna kvalifikacija o Crnoj Gori kao mafijaškoj državi objavljena u „Foring afersu” izavala prilično nervozne reakcije vlasti u Podgorici.

Tim povodom su propagandni punktovi crnogorske vlasti u standarnom provincijskom stilu optužili „Foring afers” i Naima da ne znaju što pišu, odnosno da su potpali pod uticaj unutrašnjih državnih neprijatelja. Ukratko, domaća floskula o kritičkom mišljenju kao anticrnogorskom ponašanju se seli na međunarodni plan. U crnogorskoj štampi je objavljeno da je ministar inostranih poslova dao instrukciju crnogorskom ambasadoru u Vašingtonu da se pismenim putem obrati „Forin afersu” i pobije navode objavljene u tom prestižnom časopisu. Crnogorska javnost još nije upoznata kako je izvršen ovaj zadatak u Vašingtonu, ali je imala prilike se upozna sa sadržajem pisma crnogorske ambasade u Londonu. Posebno braneći Prvu banku i Mila Đukanovića ambasador u Londonu (ne znam mu ime, znam da on potpisuje notu) je održao BiBi-Siju pravu lekciju o profesionalnom novinarstvu!

Ipak, ostaje nacionalna utjeha da crnogorski državni mediji, uprkos nagomilavanju dugova koje će na kraju građani platiti, neće nikada dozvoliti ugrožavanje njihove uređivačke nezavisnosti, još manje da će etički tako nisko pasti kao Bi-Bi-Si i „Forin afers”. Vjerujem da su Barozo i ostali iz Evropske komisije pažljivo proučili najnoviji tekst Moizesa Naima smatrajući ga korisnim za dalje akcije Brisela. Sasvim sigurno im nije palo na pamet da daju instrukcije novoformiranoj diplomatskoj mreži EU da recimo raskrinkaju mračnu pozadinu nastanka ove analize.U svom tekstu o evropskoj krizi Moizes Naim analizira tri fenomena: nedovoljno znanje, previše vlasti koncentrisane u malom krugu i malo vlasti u širokom krugu. Autor analize smatra da je evropska kriza posledica neobične kombinacije ovih elemenata, pri čemu ovaj treći dakle, malo vlasti u širem krugu institucija i pojedinaca jeste jedan od glavnih uzroka nepreuzimanja ,jakih“ poteza koji su neophodni u ovom trenutku.

Bilo bi zanimljivo analizirati,svakako na većem prostoru od naše kolumne, kako ova tri elementa stoje u crnogorskoj stvarnosti. Znanje i stručna kompetentnost? Bez obzira na proliferaciju fakulteta (da li je ostao neki crnogorski grad bez fakulteta?) doktora nauka, naučnih akademija ne pojavljuju se javni odgovori na izazove duboke ekonomske i moralne krize crnogorskog društva. Oni malobrojni koji „glasom iz pustinje“ kritički ukazuju na degeneraciju društva se proglašavaju za neprijatelje države. Zanimljiva je pojava domaće „učenosti“ i ,javne hrabrosti“ koja se ispoljava kritikama crnogorske ekonomije zbog navodne pobjede tzv. neoliberalne škole.

Dakle, pljačkaške privatizacije, ekonomske malverzacije, dijeljenje ekonomskog kolača ne bazi ličnog rada i doprinosa društvenom proizvodu već na osnovu korupcionaških privilegija, parazitske rente koje u upravnim odborima ubiraju članovi partija na vlasti, kriminalci sa potjernica i oni bez potjernica koji su vodeći domaći biznismeni sve je to neoliberalna ekonomija? Naravno da nije, i da je krajnje cinično, pa i komično dovoditi sve to u vezu sa, recimo Adamom Smitom, rodonačelnikom ekonomskog liberalizma i teorije o „nevidljivoj ruci tržišta“, ili sa periodima Ronalda Regana ili Margaret Tačer koji su pretežno na principima neoliberalizma vodili uspješne ekonomije sa visokim stopama rasta. Ozbiljni ekonomski koncepti, bilo oni (neo)liberalne inspiracije ili državnog intervencionizma (oba u ozbiljnim društvima, zapravo, koegzistiraju), se zasnivaju na javno utvrđenim pravilima koja se poštuju.

Ostaje, dakle, zanimljivo pitanje kako je nastala ova kolosalna stupidnost po kojoj su krah crnogorske ekonomije i manje-više otvorene pljačke u njoj, nastali, ne kao pobjeda organizovanog kriminala, već pogrešno izabrane ekonomske škole! Drugim riječima, da li je uzdizanje kriminala na teorijski teren ekonomskih doktrina bilo autentičana glupost domaćih teoretičara, njihov naivni previd ili možda smišljen napor da se pronađe društveni alibi koji bi zvučao akademski?

Na druga dva pitanja o koncentraciji velike vlasti u užem krugu ili malo vlasti u širem krugu nije teško naći odgovor, taj odgovor valjda svi znaju u Crnoj Gori. A zašto je nominalno impozantan broj crnogorskih institucija dobrovoljno prenijelo djelove vlasti koje imaju po ustav na jednu osobu koju uzgred mnogi u domaćoj i međunarodnoj javnosti vezuju za kriminalno-mafijaški milje ostaje pitanje za pravnike, politikologe, psihologe, antropologe... Jednog dana i za istoričare.